การจัดการความรู้เรื่อง เทคนิคการเขียนบทความทางวิชาการ

แนวทางและขั้นตอนที่สำคัญในการเขียนเทคนิคการเขียนบทความทางวิชาการดังต่อไปนี้

บทความทางวิชาการเป็นแหล่งความรู้ประเภทหนึ่ง เป็นงานเขียนเชิงวิเคราะห์และสังเคราะห์ที่สะท้อนให้เห็นความรู้ ความสามารถ ทั้งเชิงวิชาการและเชิงการสื่อสารของผู้เขียน การเขียนบทความทางวิชาการเป็นภาพสะท้อนถึงความตื่นตัวทางวิชาการ เนื่องด้วยผู้เขียนต้องติดตามความรู้และวิทยาการใหม่ ๆ ที่เปลี่ยนแปลงไปในแวดวงวิชาชีพ และเป็นกระบวนการหนึ่งในการพัฒนาความรู้ นอกจากนี้ การเขียนบทความทางวิชาการถือเป็นกิจกรรมหนึ่งสำหรับการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องก่อนอื่นเรามาทำความเข้าใจว่าบทความทางวิชาการ คือ อะไร และมีกี่ประเภท เพื่อที่จะได้เลือกใช้ระดับภาษาและการนำเสนอข้อมูลให้สอดคล้องกับประเภทของบทความความหมายของบทความทางวิชาการ เป็นบทความที่มุ่งถ่ายทอดความรู้ หรือความคิดเห็นทางวิชาการเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง โดยนำเสนอข้อมูลที่เที่ยงตรง น่าเชื่อถือ มีการอ้างเหตุผลตามหลักวิชาการหรือมีหลักฐานมาประกอบการอธิบาย

ประเภทของบทความวิชาการ แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่

1. บทความวิชาการทั่วไป นำเสนอความรู้ทางวิชาการและประสบการณ์ของผู้เขียนที่ได้จากการอ่าน สังเกต สัมภาษณ์ วิเคราะห์ และวิจารณ์

2. บทความปริทัศน์ เป็นการเสนอเนื้อหาวิชาการเชิงสังเคราะห์ โดยประมวลสาระจากงานเขียนของนักวิชาการอื่นๆ ในเรื่องเดียวกัน โดยผู้เขียนจะวิเคราะห์แนวความคิดแล้วนำมาเปรียบเทียบ สรุปประเด็น วิจารณ์ หรือเสนอแนะเพื่อให้เห็นแง่มุมที่แตกต่างกัน

          3. บทความวิจัย เป็นบทความที่นำเสนอผลการค้นคว้าวิจัยใหม่ ๆ ที่เรียบเรียงจากงานวิจัยโดยสังเขป

ลักษณะของบทความวิชาการ จำนวน 11 ลักษณะ ได้แก่

1. บทบรรณาธิการ เป็นความความแสดงความคิดเห็นลักษณะหนึ่งที่เขียนขึ้นเพื่อเสนอแนวคิดหลักของสื่อสิ่งพิมพ์นั้น ๆ ต่อเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

2. บทความสัมภาษณ์เป็นบทความที่เขียนขึ้นจากการสัมภาษณ์บุคคลเกี่ยวกับความคิดเห็นต่อเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

3. บทความแสดงความคิดเห็นทั่ว ๆ ไป มีเนื้อหาหลายลักษณะ เช่น หยิบยกปัญหาเหตุการณ์ หรือเรื่องที่เป็นที่สนใจมาแสดงความคิดเห็น

4. บทความวิเคราะห์เป็นบทความแสดงความคิดเห็นอย่างหนึ่ง ซึ่งผู้เขียนจะพิจารณาเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่เผยแพร่มาแล้วอย่างละเอียด โดยแยกแยะให้เห็นส่วนต่าง ๆ ของเรื่องนั้น

5. บทความวิจารณ์เขียนเพื่อแสดงความคิดเห็นในเชิงวิจารณ์เรื่องราวด้วยเหตุผลและหลักวิชาการ

6. บทความสารคดีท่องเที่ยว มีเนื้อหาแนวบรรยาย เล่าเรื่องเกี่ยวกับสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ ที่มีทัศนียภาพสวยงาม

7. บทความกึ่งชีวประวัติเป็นการเขียนบางส่วนของชีวิตบุคคลเพื่อให้ผู้อ่านทราบโดยเฉพาะคุณสมบัติ หรือผลงานเด่นที่ทำให้บุคคลนั้นมีชื่อเสียง

8. บทความครบรอบปีมีเนื้อหาแนวบรรยาย เล่าเรื่องเกี่ยวกับเหตุการณ์ พิธีการในเทศกาลหรือวันสำคัญ

9. บทความให้ความรู้ทั่วไป ผู้เขียนจะอธิบายให้ความรู้ คำแนะนำในเรื่องทั่ว ๆ ไปที่ใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวัน

10. บทความเชิงธรรมะ อธิบายข้อธรรมะให้ผู้อ่านทั่วไป มีลักษณะเข้าใจได้ง่าย ให้คติหรือแนวทางการดำเนินชีวิตตามแนวทางศาสนา

11. บทความวิชาการเนื้อหาแสดงข้อเท็จจริง เป็นการเขียนเพื่อให้ความรู้ทางวิชาการเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
ในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่งโดยเฉพาะ

ระดับของบทความวิขาการ แบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่

1. บทความทั่วไป เป็นงานเขียนที่มิได้มุ่งเน้นการให้ความรู้หรือข้อเท็จจริงเชิงวิชาการ แต่มุ่งเน้นให้ความรู้ทั่วไป หรือให้ข้อคิดเห็น เช่น บทความชีวประวัติ บทความการท่องเที่ยว เป็นต้น

2. บทความกึ่งวิชาการ เป็นงานเขียนที่ใช้ความรู้เชิงวิชาการ แต่ไม่ลึกซึ้งถึงระดับองค์ความรู้หรือทฤษฎี เช่น บทความที่เป็นบทวิเคราะห์/วิพากษ์ เป็นต้น

3. บทความวิชาการ เป็นงานเขียนที่ผู้เขียนต้องการจะสื่อองค์ความรู้หรือข้อค้นพบใหม่ ๆ ทางวิชาการในสาขาใดสาขาหนึ่งเป็นการเฉพาะ เช่น บทความวิจัย บทความเสนอแบบจำลอง เป็นต้น สิ่งที่ควรคำนึงอีกประการหนึ่งคือ องค์ประกอบในการเขียนบทความ ได้แก่ ผู้เขียนบทความสิ่งที่จะเขียน และผู้อ่านผู้เขียนบทความ ควรมีความรู้ในเรื่องที่จะเขียน มีเวลาในการเขียน และมีความสุขในการที่จะสร้างสรรค์งานเขียนทางวิชาการ นอกจากนี้ ยังต้องอาศัยปัจจัยภายนอก คือ การมีบรรยากาศทางวิชาการในองค์กร มีแหล่งความรู้ และมีผู้ที่จะช่วยเหลือสนับสนุนงานเขียนสิ่งที่เขียน มีความทันสมัย อยู่ในความสนใจของแวดวงวิชาชีพ เนื้อหาสาระมีความถูกต้องเชื่อถือได้ทางวิชาการ และมีประโยชน์ โดยอยู่บนพื้นฐานของจริยธรรม และจรรยาบรรณของนักวิชาการผู้อ่าน ควรรู้ว่าใครคือกลุ่มเป้าหมาย มีระดับความรู้ ความสามารถ และความสนใจในการรับรู้สิ่งที่เขียนเพียงใด สามารถเข้าถึงสื่อหรือแหล่งที่เผยแพร่บทความได้มากน้อยแค่ไหน ซึ่งเทคนิคการเขียนบทความจะต้องคำนึงถึงผู้อ่านเป็นสำคัญ จะเห็นได้ว่า บทความวิชาการมีหลายประเภท หลายลักษณะ และหลายระดับ การเขียนบทความวิชาการต้องศึกษารูปแบบตามที่วารสารแต่ละฉบับกำหนด อย่างไรก็ตาม องค์ประกอบหลัก ๆ ของบทความที่ต้องมี คือ ชื่อเรื่อง ชื่อผู้เขียน บทนำ เนื้อหาสาระ บทสรุป และการอ้างอิง แต่หากเป็นการเขียนบทความวิชาการเพื่อลงตีพิมพ์ในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติ จะต้องมีองค์ประกอบอื่นเพิ่มเติม เช่น บทคัดย่อ คำสำคัญ คำจำกัดความหรือนิยามต่าง ๆ เป็นต้น

สิ่งที่ต้องให้ความสำคัญในการเขียนบทความวิจัย10 ประการ ประกอบด้วย

1. ความชัดเจนของชื่อเรื่อง ควรกระชับ ชัดเจน ไม่มีคำฟุ่มเฟือย กระตุ้นความสนใจ และสะท้อนเนื้อหาได้อย่างครอบคลุม

2. วัตถุประสงค์และคำถามวิจัย ควรชัดเจนสอดคล้องกับชื่อเรื่อง ตัวแปรที่ศึกษา และมีความเป็นไปได้

3. ความถูกต้องของทฤษฎีและแนวคิดที่ใช้ ควรมีการทบทวนแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องเชิงสังเคราะห์อย่างครอบคลุม ชี้ให้เห็นช่องว่างของความรู้นำไปสู่คำถามวิจัย นำเสนอกรอบแนวคิดเป็นระบบ ถูกต้อง มีเหตุผล ตรรกะ และสอดคล้องกับบริบทของงานวิจัย

4. ความเหมาะสมของระเบียบวิธีวิจัย ควรเสนอระเบียบวิธีวิจัยชัดเจน เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ และสามารถตอบคำถามวิจัยได้ อธิบายขนาดประชากรและกลุ่มตัวอย่าง วิธีการสุ่มและการได้มาของกลุ่มตัวอย่าง เครื่องมือและความน่าเชื่อถือของเครื่องมือ วิธีการเก็บข้อมูล ระบุการวิเคราะห์ข้อมูลและการทดสอบทางสถิติได้ถูกต้อง เหมาะสม

5. ความน่าเชื่อถือของข้อมูลและผลการวิจัย ควรมีการระะบุชนิดการวิเคราะห์ข้อมูล และแสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูลได้ครบถ้วน ถูกต้องตามหลักสถิติ โดยนำเสนอในรูปแบบหลากหลาย ทำให้ข้อมูลที่นำเสนอมีความน่าเชื่อถือ อธิบายข้อค้นพบสอดคล้องกับวัตถุประสงค์และการวิเคราะห์ข้อมูลมีความครอบคลุม ถูกต้อง และเข้าใจง่าย

6. การอภิปรายผลและข้อสรุป ควรวิจารณ์ผลสำคัญที่เชื่อมโยงกับทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง โดยอธิบายให้เห็นถึงความสำคัญ ความคาดหวัง และ ความตรงหรือขัดแย้งกับรายงานอื่นก่อนหน้านี้ รวมถึงอ้างอิงหลักฐาน สรุปข้อค้นพบที่สำคัญเพื่อเป็นแนวทางในการนำไปใช้ประโยชน์และเสนอแนะงานที่ควรทำครั้งถัดไป

7. บทความวิจัยมีส่วนช่วยในการพัฒนาวิชาการหรือแก้ไขปัญหาในสังคม ควรระบุการนำผลวิจัยไปใช้ประโยชน์อย่างชัดเจน มีความเป็นไปได้ และมีคุณค่าทางวิชาการ

8. การอ้างอิงถูกต้อง ครบถ้วน และทันสมัย ควรอ้างอิงแหล่งที่มาถูกต้องตามรูปแบบ ครอบคลุม ทันสมัยหรือมีความคลาสสิก และเกี่ยวข้องกับงานวิจัย

9. ภาษาและการใช้คำ ควรใช้ภาษาทางวิชาการได้อย่างถูกต้อง เหมาะสม ไม่มีคำผิด และมีคำเต็มของคำย่อในครั้งแรกที่ปรากฏ การใช้คำมีความกระชับ ชัดเจน และเข้าใจง่ายไม่ทำให้เกิดความสับสน

10. จริยธรรมในการวิจัย ควรมีการพิจารณาประเด็นจริยธรรมในการวิจัยอย่างถูกต้อง