1. การใช้ทรัยากรเปิดเพื่อการเรียนการสอนในปัจจุบัน บรรยายโดย รศ.ยืน ภู่วรวรรณ ผู้ทรงคุณวุฒิพิเศษ สำนักบริการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ดาว์นโหลดเอกสารได้ที่ http://www.thailrt.org/download/การใช้ทรัพยากรการศึกษาแบบเปิด เพื่อการจัดการเรียนการสอน.pdf สรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้
- ปัจจุบันการเรียนการสอนได้เปลี่ยนรูปแบบไปแล้ว โดยผู้เรียนและผู้สอนสามารถนำทรัพยากรเปิด (Open Education Resources) มาใช้ในการเรียนการสอนและเพือการเรียนรู้ได้ตลอดเวลา เช่น สามารถค้นหาข้อมูลที่ต้องการทราบได้จาก Google, Wikipedia หรือเครื่องมืออื่นๆ รวมถึงทำให้การสอนทฤษฏีที่แสดงให้เห็นได้ยาก สามารถทำได้ง่ายขึ้นโดยการจำลองสถานะการณ์และจัดทำเป็นคลิปวิดีโอ ทำให้ผู้เรียนเข้าใจง่ายขึ้น ขณะเดียวกัน เนื่องจากทุกคนสร้างข้อมูลแล้วนำไปไว้บน Cloud (ระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่มีขนาดใหญ่และรองรับบริการต่างๆ แบบออนไลน์) ทำให้มีข้อมูลอยู่เป็นจำนวนมากบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต จึงควรคัดกรองข้อมูลก่อนการนำมาใช้
- ซึ่งสำหรับผู้สอน บางครั้งอาจไม่ต้องสร้างเอง สามารถหาจาก Cloud แล้วนำมาประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมตามกิจกรรมการเรียนการสอนที่กำหนดขึ้น
- ผู้สอนจะต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการสอนให้เหมาะกับเด็กในยุค Gen Z ซึ่งเริ่มนับว่าเป็นเด็ก Gen Z สำหรับผู้ที่เกิดหลังปี พ.ศ. 2537 โดยเด็กยุคนี้จะมีความสนใจในระยะเวลาสั้น เรียนรู้ได้เร็ว เบื่อหน่ายได้เร็ว ความอดทนน้อย เพราะมีเทคโนโลยีต่างๆ เข้ามาทำให้เกิดการเปลี่ยนพฤติกรรม ดังนั้นผู้สอนจะต้องเข้าใจและปรับปรุงการสอนให้เหมาะสม เช่น การนำ Flipped Classroom หรือการสอนกลับด้าน (การสอนแบบให้ดูคลิปวิดีโอ แล้วจึงสรุปผลออกมาเป็นเนื้อหาที่ต้องการสอน รวมถึงการนำเทคโนโลยีเข้ามาสนับสนุนในการสอนมากขึ้น) มาใช้แทนการสอนแบบเดิม ผู้สอนควรเน้นการสอนทักษะมากกว่าเนื้อหา เน้นการสร้างกระบวนการเรียนรู้มากกว่าทำตามหลักสูตร
- ทรัยากรเปิดเพื่อการเรียนการสอน ที่มีการนำมาใช้เช่น การใช้ Google cloud services, Facebook, e-Learning, web-blog ต่างๆ ทั้งนี้ในบางเว็บไซต์มีการเปิดบริการให้เรียนฟรี เสมือนเรียนในห้องของสถาบันการศึกษาที่มีชื่อเสียง แต่หากต้องการใบประกาศนียบัตร จะต้องจ่ายเงิน เช่น https://www.edx.org/
- นอกจากนี้ยังมีกลุ่มที่มีการเรียนการสอนแบบ active learning โดยการทำค่ายเพื่อการเรียนการสอน ดูเพิ่มเติมได้ที่ http://cubiccreative.org/
2. การเสวนาเรื่อง “เทคนิคและกระบวนการเปลี่ยนแปลงจาก Traditional Classroom สู่ Smart Classroom” โดย ผศ.ดร.วลัยภรณ์ นาคพันธุ์ ผอ.ศูนย์นวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยรังสิต อ.กุลเชษฐ์ เล็กประยูร ผู้ช่วยคณบดีคณะนิเทศศาสตร์ ม.กรุงเทพ และดำเนินรายการโดย อ.ชฎิล เกษมสันต์ ผอ.ศูนย์เทคโนโลยีทางการศึกษา ม.ธุรกิจบัณฑิตย์ สรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้
- ม.รังสิต เริ่มใช้ Smart Classroom ในปี พ.ศ.2555 โดยเริ่มจากการนำร่องด้วยการจัดซื้อ Smart board ไว้ในห้องที่ใช้เป็นต้นแบบ ต่อมาในปี พ.ศ.2556 ได้มีการนำนโยบายแจก Tablet และได้พัฒนามาเป็นแจก iPad แก่นักศึกษาเข้าใหม่ทุกคน ทั้งนี้ มีการเริ่มใช้งาน LMS (Learning Management System) เพื่อการจัดการบทเรียนแบบออนไลน์ สร้าง Second Life โดยจำลองโลก 3 มิติ แบบออนไลน์เพื่อสร้างห้องเรียนฝึกพูดภาษาอังกฤษร่วมกับสมาชิกทั่วโลก เน้นการใช้ Google Application for Education เพื่อลดภาระการดูแลเครื่องแม่ข่าย เช่น Mail server และ Web server สำหรับนักศึกษา เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีการสร้าง RSU Book โดยการสร้างหนังสืออิเล็กทรอนิกส์แล้วให้นักศึกษาดาวน์โหลดไปอ่านได้แบบออนไลน์ ทางมหาวิทยาลัยประสบปัญหาหลักในเรื่องการผลักดันให้คณาจารย์เข้ามามีส่วนร่วมในการสร้างสื่อการเรียนการสอนออนไลน์ ทั้งนี้ได้มีการสร้างแรงจูงใจโดยการให้ทุนทำวิจัยเพื่อสร้างบทเรียน ส่วนใหญ่ที่ประสบผลสำเร็จจะเป็น บทเรียนทางด้านวิทยาศาสตร์ เช่น การใช้เพื่อการเรียนการสอนของทันตแพทย์ และวิชาที่เป็น Gen-Ed เช่น ธรรมาธิปไตย
- ม.กรุงเทพ เริ่มใช้ Smart Classroom ในปี พ.ศ.2555 เช่นเดียวกัน แต่มีการนำใช้แบบเต็มรูปแบบ จัดซื้อทั้ง Smart board และแจก iPad แก่นักศึกษาใหม่ ทั้งนี้ห้องต้นแบบมีอุปกรณ์ครบถ้วน สามารถบันทึกการเรียนการสอนได้เลย แต่มีราคาที่แพงมาก จากนั้นจึงส่งเสริมในการสร้างคลิปวิดีโอมาช่วยในการเรียนการสอน เน้นให้นักศึกษาอ่านทฤษฎีจาก e-Learning ในห้องเรียนจะเน้นการทำโจทย์ สืบค้นและนำเสนอในท้ายคาบเรียน
- จากการนำใช้ Smart Classroom ของทั้งสองมหาวิทยาลัย พบประเด็นปัญหาเหมือนกันคือ การผลักดันให้อาจารย์สร้างสื่อการเรียนการสอนออนไลน์ สุดท้ายสิ่งที่เป็นประโยชน์มากกว่าการลงทุนในส่วนของ Smart board คือการส่งเสริมให้คณาจารย์ใช้บริการเพื่อการเรียนการสอนจาก Cloud services เช่น Google could services
3. การศึกษาดูงานในสถานที่จริง พบว่า ส่วนใหญ่ใช้สื่อการเรียนการสอนบนอินเทอร์เน็ต และมีการนำ Facebook เข้ามาใช้ในการสื่อสารกับนักศึกษามากขึ้น ขณะเดียวกัน ทาง ม.กรุงเทพ ได้แนะนำโปรแกรมจัดการเรียนการสอนออนไลน์ฟรี จาก https://www.edmodo.com/ ซึ่งจะช่วยในเรื่องการจัดกิจกรรมและการสื่อสารได้มากว่า Facebook แต่จากการที่ดิฉันได้ศึกษาเพิ่มเติม พบว่า มีการทำงานคล้ายๆ กับ ClassStart ซึ่งทาง ม.สงขลานครินทร์ พัฒนาขี้นและเปิดให้ใช้งานได้ฟรีแบบออนไลน์ ในความคิดเห็นของดิฉันคิดว่า การใช้ ClassStart เหมาะสมกับนักศึกษาของเรามากกว่า เพราะเมนูต่างๆ เป็นภาษาไทย เข้าใจง่าย ทั้งนี้ข้อเด่นของ edModo คือสามารถสร้างข้อสอบออนไลน์และดูคะแนนภาพรวมได้