การพัฒนาการเรียนการสอนโดยใช้เทคนิคการสอนแบบ Active Learning

Active Learning เป็นกระบวนการเรียนการสอนเพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติ  “องค์ความรู้ ” ที่เกิดขึ้นจึงเป็นความรู้ที่ได้จากประสบการณ์และการลงมือท า มากกว่าการฟังเพียงอย่างเดียว  ดังนั้นผู้สอนต้องจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้เรียนรู้โดยการอ่าน   การเขียน  การโต้ตอบ  และการวิเคราะห์ปัญหา อีกทั้งให้ผู้เรียนได้ใช้กระบวนการคิดขั้นสูง ได้แก่ การวิเคราะห์  การสังเคราะห์  และการประเมินค่า ซึ่งมีหลัก ดังนี

หลักที่ 1 พระราชดำรัสในหลวงรัชกาลที่ 9

- ให้ครูรักเด็กและให้เด็กรักครู  

- สอนเด็กให้มีน้ำใจต่อเพื่อนไม่ให้แข่งขันกัน  แต่ให้แข่งขันกับตัวเอง

- ให้เด็กที่เรียนเก่งกว่าช่วยเหลือเด็กที่เรียนช้ากว่า 

- ให้ครูจัดกิจกรรมให้ทำร่วมกันเพื่อให้เห็นคุณค่าของความสามัคคี

 

หลักที่ 2 พระราชดำรัสสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เกี่ยวกับองค์ 4 การศึกษา

- พุทธิศึกษา

- จริยศึกษา

- หัตถศึกษา

- พลศึกษา

 

หลักที่ 3 ปลูกจิตสำนึกแบบระเบิดจากข้างใน

การปลูกจิตสำนึกทุกขั้นตอนจะต้องเน้นให้ ผู้เรียนปฏิบัติจริงโดยคำนึงถึงบริบทของตนเอง วางแผนการทำงานเป็นลำดับขั้นตอน เน้นประหยัดและเรียบง่าย  จัดรูปแบบการทำงานแบบมีจุดบริการเพียงจุดเดียว เน้นผลที่เกิดขึ้นกับส่วนรวม เริ่มจากจุดเล็กๆ วิเคราะห์ วิจัยหารูปแบบที่เหมาะสมตลอดเวลา  ใช้ธรรมชาติช่วยธรรมชาติ ไม่ติดตำรา เน้นการมีส่วนร่วมตั้งแต่เริ่มต้น เริ่มคิด วางแผน  พัฒนา  ปรับปรุงด้วยตนเอง ซึ่งเป้าหมายในการปลูกจิตสำนึกคือ เน้นการเกิดความรักในงานที่ทำ  เน้นกิจกรรมที่สร้างให้เด็กมีความรู้ในการพัฒนาตนเอง   ความรักในเพื่อนร่วมงาน และความสามัคคีในหมู่คณะ

 

หลักที่ 4 พัฒนาศักยภาพสมอง

สมองเป็นสิ่งมหัศจรรย์  ทุกส่วนของร่างกายมนุษย์มีผลต่อการเรียนรู้ของสมองทั้งสิ้น การกระตุ้นความสนใจคือสิ่งสำคัญที่สุดในการเรียนรู้ ซึ่งสมองเรียนรู้ได้ดีด้วยการปฏิบัติจริงด้วยตนเอง  (Active Learning) และสมองสามารถพัฒนาให้ดีขึ้นได้  ซึ่งสมองเรียนรู้ได้ดีเมื่อมีสิ่งจูงใจ  น่าสนใจ เมื่อมี ความมุ่งมั่นตั้งใจ เมื่อมีแรงบันดาลและมีเป้าหมายที่ชัดเจน และเมื่อมีเวลาที่เพียงพอ นอกจากนี้ โภชนาการยังมีอิทธิพลต่อพัฒนาการสมอง  โดยเฉพาะการพัฒนาด้านกระบวนการคิด  และอารมณ์มีผลต่อการเรียนรู้ และการพัฒนาความคิด ในขณะที่สิ่งแวดล้อมสามารถเปลี่ยนแปลงสมองและพฤติกรรมมนุษย์ได้

 

หลักที่ 5 การสร้างความคงทนการเรียนรู้

กิจกรรมการเรียนแบบต่างๆ ส่งผลต่อความจำไม่เท่ากัน ดังนี้

- การเรียนในห้องเรียน (Lecture) นั่งฟังบรรยาย จะจำได้เพียง  5% 

- การอ่านด้วยตัวเอง (Reading) จะจำได้เพิ่มขึ้นเป็น  10% 

- การฟังและได้เห็น  (Audiovisual) เช่น การดูโทรทัศน์  ฟังวิทยุ จำได้  20%  

- การได้เห็นตัวอย่าง (Demonstration) จะช่วยให้จำได้  30% 

- การได้แลกเปลี่ยนพูดคุยกัน (Discussion) เช่น การพูดคุยแลกเปลี่ยนความรู้กันในกลุ่ม  จะช่วยให้จำได้ถึง 50% 

- การได้ทดลองปฏิบัติเอง  (Practice doing) จะจำได้ถึง 75%

- การได้สอนผู้อื่น (Teaching)  เช่น การติว หรือการสอน จะช่วยให้จำได้ถึง 90%

 

หลักที่ 6 มองมาตรฐานให้เป็นภาพ

สมองของมนุษย์มีการจัดความรู้ต่างๆ ที่ได้เรียนรู้อย่างมีระบบ การเรียนรู้ที่จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ควรจะต้องเป็นการเรียนรู้อย่างมีความหมา ย ผู้เรียนสามารถนำการเรียนรู้ใหม่ เข้าไปเชื่อมโยงกับความรู้เดิมหรือความคิดรวบยอดที่ มีอยู่แล้ว   ผังกราฟิกจึงได้รับความนิยมในการใช้เป็นเครื่องมือจัดการกิจกรรมการเรียนรู้  เป็นเครื่องมือช่วยแสดงความคิดให้ออกมาเป็นรูปธรรมในลักษณะของภาพ   ผังกราฟิกที่นิยมใช้มีเป็นจำนวนมากเช่น  ผังกราฟิกที่มีวัตถุประสงค์ของการน าเสนอข้อมูลที่เป็นมโนทัศน์  ผังกราฟิกที่มีวัตถุประสงค์ของการนำเสนอข้อมูลที่เป็นการเปรียบเทียบ ผังกราฟิกที่มีวัตถุประสงค์ของการน า เสนอข้อมูลที่เป็นเหตุเป็นผล  ผังกราฟิกที่มีวัตถุประสงค์ของการนำเสนอข้อมูลที่เป็นการเรียงลาดับเหตุการณ์   ผังกราฟิกที่มีวัตถุประสงค์ของการนำเสนอข้อมูลที่ เป็นการจัดหมวดหมู่และการแบ่งประเภท

 

หลักที่ 7ธรรมชาติรายวิชา

เป็นลักษณะเฉพาะตัว ที่บ่งบอกถึงลักษณะ ค่านิยม ขอบเขตความรู้  แนวคิด และคำอธิบายว่าวิชาต่างๆ นั้นคืออะไร มีความสำคัญเช่นไร เช่น

-  ธรรมชาติรายวิชาวิทยาศาสตร์   เป็นวิชาที่ ได้พัฒนาวิธีคิด   ทั้งความคิดเป็นเหตุเป็นผล  คิดสร้างสรรค์   คิดวิเคราะห์   วิจารณ์   การค้นคว้าหาความรู้   มีความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ   สามารถตัดสินใจโดยใช้ข้อมูลที่หลากหลายและมีประจักษ์พยานที่ตรวจสอบได้

- ธรรมชาติรายวิชาภาษาไทย ภาษาไทยเป็นเอกลักษณ์ของชาติเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมอันก่อให้เกิดความเป็นเอกภาพและเสริมสร้างบุคลิกภาพของคนในชาติให้มีความเป็นไทย  เป็นเครื่องมือในการติดต่อสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจและความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน เป็นทักษะที่ต้องฝึกฝนให้เกิดความชำนาญในการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสารและการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพ  เป็นสื่อแสดงภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ  เป็นสมบัติล้ำค่า ควรแก่การเรียนรู้อนุรักษ์และสืบสานให้คงอยู่คู่ชาติไทย  เป็นต้น

 

หลักที่ 8การประเมินเพื่อพัฒนา

การจัดการเรียนรู้กับการวัดและประเมินผลต้องประสานสัมพันธ์กันเป็นเรื่องเดียวกัน  และกระทำในทันทีและตลอดเวลา  เพื่อช่วยเหลือและเสริมจุดเด่น   ให้ข้อมูลย้อนกลับแก่ผู้เรียน   ซึ่งจะส่งผลต่อการพัฒนาผู้เรียนอย่างแท้จริง เช่น การชื่นชมรายคน การชื่นชมซึ่งกันและกัน การใช้คำถามปลายเปิด การให้นักเรียนเป็นครูซึ่งกันและกัน เป็นต้น

การนำหลักการเรียนรู้แบบ Active Learning ผู้สอนสามารถออกแบบและกำหนดวิธีการสอนไว้ในแผนการเรียนรู้ (มอค.3) รวมถึงการออกแบบใบกิจกรรมเรียนรู้  Active Learning เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้ ตัวอย่าง ใบกิจกรรมเรียนรู้ Active Learning